in breve In breve : La poesia di Peppinu Mereu


A Tonara
una poesia di Peppinu Mereu


O gentile Tonara,

terra de musas, santa e beneitta,

Patria mia cara,

cand'est chi b'happ'a benner in bisitta?

E m'has a dare sa jara

abba de Croccoledda tantu fritta?

A cando 'ider sas nies,

sas c'happo appettigadu ateras dies?

 

Ah dura lontananzia!

a sa chi m'hat sa sorte cundennadu.

Mi 'enit s'arregordanzia

de unu tempus ispensieradu,

s'onesta comunanzia

de amigos chi happo abbandonadu;

mi torrat a sa mente

unu tempus passadu allegramente.

 

A' cussu pensamentu

giā' m'abbizo de cantu happo perdėdu,

e vivo cun lamentu

che puzzone ch'est foras dae nidu;

proende un'isgumentu

chi mai happo proadu ne sentėdu.

Su pensamentu 'olat

a tie, terra gentile, e si consolat.

 

Bellas, seguras roccas,

chi frittas dades abbas cristallinas;

filende, cun sas broccas

in testa, bos bisittant sas femminas.

Abbas chi sas piccioccas

isprigant da chi sas laras purpurinas

frittint pro gustare

su nettare chi ridend'andat a mare.

 

Majestosas muntagnas

fėzas de su canudu Gennargentu,

ch'in sas virdes campagnas

sas nucciolas bos faghent ornamentu;

seculares castagnas,

chi supervas halzades a su bentu

virdes ramos umbrosos,

dulche nidu de cantos pibiosos.

 

Semper bos sogno, vanu

perō est custu sognu, it'amalgura!

Deo bos so lontanu,

in brazzos a sa mia disaura;

sent'in cor'un'arcanu

sensu, si penso sol'a sa dulzura

chi unu tempus godia,

torrat trista s'allegra musa mia.

 

Cando chi a sa mente

cunzedo liberament'in te pensare,

o Patria, prepotente

mi sento su bisonz' 'e suspirare,

e una lagrim'ardente

mai faghet a mancu de bagnare

sas siccas laras mias,

bramosas solu de abbas natias.

 

Tue Tonara, vantas

gentil'e profumadu su terrenu,

in issu riccas piantas

c'amorant de su chelu su serenu;

magnetizzas, incantas.

Pares una viola indun'amenu

giardinu de incantu:

eo m'inchino pro te, ses logu santu.

 

Si d'esser Cab' 'e Susu

non tenes sa pretesa macca e vana,

tue vantas su fusu

onestu fėlador' 'e bona lana;

tantu nde faghes usu

chi meritas sa fama chi ti dana,

d'esser'industriosa,

povera ma onorad'in dogni cosa.

 

Pro turrones famada,

de sa Sardign’in sas primas fieras,

faghes front'a Pattada.

Cando moves a festas furisteras

andas accumpagnada

dae sas fentomadas caffetteras,

chi totta nott'in pč

dispensant a sos festantes su caffč,

 

Dogni ann'in beranu

ti mudas, ricca, d'ervas e fiores,

dae su Campidanu

torrant in sin'a tie sos pastores,

tando ses fittianu

dulche nidu de festas e amores,

e tue, gentile, ispricas

su gosu tou in cantos e musėcas.

 

Ite fest'ite briu!

Ses dae sa bassura imbidiada;

sos caldos de s'istėu

Cagliari fuit, un'iscampagnada

si faghet a su riu

Pitzirimasa, inue sa cascada

dulchement'in sos graves

crastos, falat cun murmuros suaves.

 

De nott'in sas carrellas

cando ridet sa Lun'in su lugore,

filant sas pastorellas

e tessent dulches divignos de amore:

sunt de Canente bellas

melodias, iscultat su pastore,

e dae sa muntagna

distinghet su salud' 'e sa cumpagna.

 

Canta, canta continu,

o Patria de Larent'e de Cappeddu;

de musas ses giardinu,

cara ses a Tomas'e Bacchiseddu;

t'allegrat Aostinu,

ca possidit bernescu su faeddu,

cun sa musa brullana

si mustrat dignu fiz' 'e Pepp'Egiana.

 

In s'attonzu s'anzone

si partit volunter'a terr'istranza,

su 'ent' 'e santu Simone

chi tenet fama timid'e metanza

nd'iscudet s'ischissone:

sa gioventude, collinde castanza,

in sa ricca foresta

tesset cantos de gioi'e de festa.

 

Sunt boghes de cuntentu,

trillos de puzzoneddu innamoradu;

liricas de Larentu

chi consolant su coro angustiadu.

Eolo turbolentu

non si mustrat pius, ma, incantadu,

si faghet volunteri

de gentiles profumos dispenseri.

 

Cando frittu bennalzu

ti mudat de sa sua biancura,

t'iscaldit su telalzu

tessinde s'onorada fėladura,

mentres su 'ervegalzu

t'approntat lana noa in pianura.

De cuss'onesta lana

nd'attestant sas calcheras de Tiana.

 

Sa tua gioventude

paret naschid'in terra nuoresa,

colores e salude

possidit e s'est unica in bellesa,

no est pro sa virtude

de sa capitta ruj'Osilesa,

belles'est naturale,

senza s'ingann' 'e s'artifissiale.

 

Parent neulas fėntas

sas fizas tuas, caras e dilettas,

chi sutta de sas chintas

mustran tesoros de formas perfettas,

e a su sinu astrintas

giughene de broccadu sas palettas;

cun s'insoro presenzia

provocant d'unu Giobbe sa passenzia.

 

Parent madonninas

de Raffaell'in sas famosas telas,

non sunt signorinas

chi si tinghent sas laras a bandelas,

ma sunt montaninas

bellas, friscas e sanas. Hant sas melas

provocantes de sinu,

sutta su velu de candidu linu.

 

Issas parent lizos,

biancas, bellas, robustas e sanas;

mammas de sette fizos

cumparint chi ancora sunt bajanas.

Isfidant sos fastizos

de sa vida, e zeltas anzianas

faghent narrer a fama:

ŦEst pius bezza sa fiza de sa mamaŧ.

 

Ogni mente s'abbassat

gentile, pro ti fagher cumplimentu,

s'istranzu cando passat

dae te no nde restat discuntentu,

anzis cando ti lassat

provat in coro veru sentimentu:

a tottus est nodia

s'isquisita tua cortesia.

 

Ses ben'amministrada

de zente chi t'est dende bona ghia,

partidu no bi nd'ada

chi turbet in sinu tou s'armonia,

ca ti ses ribellada

un' 'orta contr'a s'antiga tirannia,

e da c'has dadu prou

de firmesa, ses fiorind'a nou.

 

Lughe noa ti ….......

………………………………….

………………………………….

..…………………s’inquisizione

………………………………….

………………………………….

..……………chimera

Epaminonda serena e severa.

 

O terra de dulzuras,

pro te so trist'e vivend'in regiru,

dae custas bassuras

riverente ti mand'unu suspiru;

in tantas amalguras,

disizosu de te, in su zeffėru

de su ridente abrile,

ti faeddo de me terra gentile.

 

In custu logu insanu

de umbras virdes mai mi ristoro,

unu sole africanu,

tintul'e ispinosu fėgumoro:

un'immensu pianu,

si cheres bellu in sas ispigas d'oro,

ma in su fangu sas ranas

narant chi sas ačras no sunt sanas.

 

Sa bella gioventude,

si naschidu bi nd'hat, ha fattu pasu,

mancantes de salude

sunt sas bajanas a color' 'e casu:

si perdet sa virtude,

sa poesi'a pedir'unu basu:

sos omines isculzos,

cambi pilosos peus de sos ulzos.

 

Cara Patria mia,

assumancu b'has abba cristallina,

inogh'est porcheria

chi frazigat e pudit s'istentina:

pro unu ticch'ebbia

chi si nde buffat bi cheret sa china.

Sunt abbas malaittas,

chi faghent fėnas a segar'a fittas.

 

In tanta pestilenza

de'a su versu libero sas alas,

fuo cun frequenzia

boes errantes, de ideas malas,

chi faghent riverenzia

ch'est su matess'a narrer: ŦTorr'in palasŧ.

In su trist'and'e torru

si proat su sabore c’hat su corru.

 

O versu, a dogni costu

ti chelz'in bidd'andamus a inie,

custu no est su postu,

in custu fangu non sutterr'a tie:

deo mi so propostu

de t' 'ider galu cattighende nie.

Ti chelz'in terras sanas,

no inoghe cantende cun sas ranas.

.....

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

.